جستار دهم 1 - جامه‌ها 2 - كفش‌ها 3 - زيورها 4 - آرايه‌ها جامه‌ها ( پوشاكها ) و كفشها ( پاىافزارها - پاپوشها ) و زيورها و آرايه‌هاى مردم بيرجند در اوايل اين سده با آنچه در دهه‌هاى بعد و امروزه مىپوشيدند و مىپوشند و معمول ، مرسوم و متداول است بسيار متفاوت بوده و هست ، چه بسيارى از آنها متروك شده و از ميان رفته و جاى خود را به انواع جديدى داده‌اند . اين تفاوت تا حدى است كه نسل كنونى نه تنها تن پوشها و پاىپوشهاى آن زمان را نديده‌اند و نمىشناسند بلكه ممكن است حتى نام آنها - يا برخى از آنها - را نشنيده باشند . در اين جستار انواع جامه‌ها ، كفش‌ها ، زيورها و آرايه‌هاى آن زمان در شش فصل معرّفى مىشوند بدين شرح : 1 - جامه‌هاى مردانه و پسرانه . 2 - جامه‌هاى زنانه و دخترانه . 3 - جامه‌هاى نوزادان و كودكان . 4 - كفش‌هاى مردانه و پسرانه . 5 - كفش‌هاى زنانه و دخترانه . 6 - زيورها و آرايه‌ها .